Strona główna>Oferta>ISO 50001>ISO 50001 - rozszerzony opis

ISO 50001 - rozszerzony opis

Międzynarodowy standard ISO 50001 dotyczący zarządzania energią został wprowadzony w roku 2011 nosząc tytuł „Energy management systems – Requitements with guidance for use”. W Polsce norma została przyjęta w roku 2012 pod nazwą „Systemy zarządzania energią. Wymagania oraz wytyczne stosowania”. Norma ISO 50001 jest odpowiedzią na potrzeby i wymagania współczesnego rynku, na którym efektywne zarządzanie energią stanowi kluczową rolę w ocenie konkurencyjności przedsiębiorstw przemysłowych. ISO 50001 wskazuje przedsiębiorstwom jak należy tworzyć systemy, procesy i zasady niezbędne do poprawy wykorzystania energii w zakresie ich działalności, z uwzględnieniem i poszanowaniem obowiązujących wymogów prawnych w kluczowych kwestiach energetycznych. Propaguje ona ponadto idee systematycznego przeglądu zarządzania energią, co prowadzi do redukcji kosztów i redukcji emisji gazów cieplarnianych.

Norma ISO 50001 zawiera wymagania stawiane Systemom Zarządzania Energią a także dba o ciągłą i regularną poprawę wykorzystania energii przez przedsiębiorstwo. Jest ona również odzwierciedleniem najlepszych praktyk z zakresu zarządzania energią i opiera się na istniejących krajowych standardach i inicjatywach.

W ISO 50001 opisano wymogi identyfikacji aktualnego i przewidywalnego zużycia energii, wymogi określające obszary znaczącego zużycia energii wraz z planami efektywniejszego gospodarowania energią, a także wymogi dotyczące monitorowania zużycia energii w ramach cyklu PDCA (Plan-Do-Check-Act), czyli Planuj-Wykonaj-Sprawdź-Działaj.

W kontekście zarządzania energią metodę PDCA można przedstawić w następujący sposób:

Aby zarządzać energią należy przede wszystkim zidentyfikować obszary charakteryzujące się wysoką energochłonnością i zaplanować działania mające na celu ograniczenie zużycia energii. W dalszym etapie należy kontrolować czy planowane działania są realizowane i czy widoczna jest poprawa efektywności energetycznej, następnie powinny zostać opracowane nowe metody i powinno następować podejmowanie kolejnych działań zmierzających w kierunku redukcji zużycia energii. Działanie w ramach metody PDCA jest zatem procesem ciągłym i powtarzalnym.

W ramach działań wstępnych należy przeprowadzić analizę luk ISO 50001:2011, której celem jest stwierdzenie stopnia spełnienia wymagań normy systemu zarządzania energią przez przedsiębiorstwo.

W wyniku analizy luk można stwierdzić, że jeśli organizacja wyraża chęć wdrażania systemu zarządzania energią według wyżej opisanej metodologii powinna wykonać następujące działania:

  • przegląd energetyczny, który obejmuje:
    • analizę wykorzystania i zużycie źródeł energii na podstawie pomiaru i danych,
    • identyfikację obszarów znaczącego zużycia energii,
    • identyfikację, ustalenie priorytetów i zapisania możliwości poprawy wyniku energetycznego,
  • ­określenie wielkości energii bazowej,
  • określenie wskaźników wyniku energetycznego,
  • uzupełnienie kompetencji personelu,
  • uzupełnienie procedur sterowania operacyjnego, który obejmuje:
    • opracowanie procedury utrzymania, przeglądów oraz postępowania w czasie awarii obiektów, wyposażenia i systemów,
    • upewnienia się, czy organizacja posiada instrukcje obsługi, dokumentację DTR dla obiektów, wyposażenia, systemów i procesów mających znaczący wpływ na wykorzystanie i zużycie energii,
    • przeprowadzenie szkoleń personelu dotyczących konserwacji, przeglądu oraz jak postępować w czasie awarii obiektów, wyposażenia i systemów,
    • uzupełnienie procedur odnośnie niezgodności, działań korygujących i zapobiegawczych
  • ustalenie właściwego nadzoru nad dokumentacją i zapisami, który obejmuje:
    • opracowanie procedury nadzoru nad dokumentami i zapisami.
  • powinna zdefiniować i udokumentować zakres oraz granice SZE,
  • powinna wyznaczyć przedstawiciela kierownictwa, który niezależnie od innych obowiązków byłby odpowiedzialny za:
    • zdawanie najwyższemu kierownictwu raportów na temat skuteczności SZE (zużycie energii, wykorzystanie energii, cele i zadania energetyczne, wskaźniki wyniku energetycznego, itp.),
    • zdawanie najwyższemu kierownictwu raportów na temat wyniku energetycznego,
    • promowanie świadomości w obszarze polityki energetycznej przedsiębiorstwa, celów i zadań energetycznych na wszystkich szczeblach organizacji,
    • poprawne funkcjonowanie SZE.
  • powinna powołać Zespół ds. zarządzania energią, w skład którego wchodziłby przedstawiciele działów w obrębie, których zidentyfikowano obszary znaczącego wykorzystania energii. Zespół powinien być multidyscyplinarny,
  • powinna opracować Politykę energetyczną przedsiębiorstwa.
  • powinna zidentyfikować, wdrożyć i mieć dostęp do wszystkich obowiązujących wymagań prawnych i innych, do których spełnienia organizacja się zobowiązała i które są związane ze zużyciem i wykorzystaniem energii i jej efektywnością energetyczną. Wymagania prawne i inne powinny podlegać przeglądom w określonych odstępach czasu,
  • powinna ustanowić, wdrożyć i utrzymywać udokumentowane cele i zadania energetyczne w ramach odpowiednich funkcji, szczebli, procesów lub obiektów. Organizacja powinna ustalić dla określonych celów i zadań energetycznych ramy czasowe. Cele i zadania energetyczne powinny być spójne z polityką energetyczną, a zadania powinny być spójne z celami,
  • powinna ustanowić, wdrożyć i utrzymywać udokumentowane plany działań w zakresie zarządzania energią. Plany działania powinny wspierać osiągnięcie celów i zadań energetycznych. Plany powinny być aktualizowane w określonych odstępach czasu,
  • powinna zidentyfikować potrzeby szkoleniowe związane z kontrolą znaczącego wykorzystania energii w organizacji i funkcjonowanie SZE. Zapisy ze szkoleń powinny być utrzymywane,
  • powinna komunikować wewnątrz organizacji informacje odnoszące się do jej wyniku energetycznego i SZE. Dodatkowo organizacja powinna ustanowić i wdrożyć proces, dzięki któremu każda osoba pracująca na rzecz organizacji będzie mogła przedstawiać swoje komentarze i sugestie na temat doskonalenia SZE. Organizacja powinna zadecydować, czy przekazywać na zewnątrz informacje na temat polityki energetycznej, SZE i wyniku energetycznego. Organizacja decyzję odnoście komunikacji zewnętrznej powinna udokumentować. Organizacja powinna ustanowić i wdrożyć metodę komunikacji zewnętrznej,
  • ­powinna upewnić się, że kluczowe charakterystyki funkcjonowania SZE, są mierzone, monitorowane i analizowane w zaplanowanych odstępach czasu. Kluczowe charakterystyki powinny obejmować co najmniej:
    • znaczące wykorzystanie energii i inne elementy wyjściowe z przeglądu zarządzania,
    • zmienne związane ze znaczącym wykorzystaniem energii,
    • WWE (wskaźniki wyniku energetycznego),
    • skuteczność planów działania w osiąganiu celów i zadań,
    • ocenę obecnego zużycia energii w stosunku do oczekiwanego zużycia energii.
  • ­ efekty mierzenia i monitorowania powinny być zapisane,
  • powinna zdefiniować plan mierzenia energii. Organizacja powinna zdefiniować okresowe przeglądy zapotrzebowania na pomiary,
  • powinna odpowiednio reagować na znaczące odchylenia wyniku energetycznego. Znaczące kryteria powinny być określone,
  • organizacja powinna opracować procedurę dotyczącą projektowania nowych, modyfikowania i odnawiania obiektów, wyposażenia, systemów i procesów, które mogą mieć znaczący wpływ na jej wynik energetyczny,
  • organizacja powinna opracować procedurę dotyczącą zakupów usług energetycznych, produktów i wyposażenia, które mają lub mogą mieć wpływ na znaczące wykorzystanie energii,
  • powinna przeprowadzić audyty wewnętrzne. Plan i program audytu powinien być opracowany w oparciu o status i wagę procesów i obszarów audytowanych oraz wyniki poprzednich audytów. Audytorzy powinni być obiektywni i bezstronni.
  • powinna dokonać przeglądu zarządzania SZE, aby upewnić się że system jest nadal odpowiedni, adekwatny i skuteczny. Przegląd zarządzania powinien zawierać wymagania wejściowe i wyjściowe.

Na podstawie zebranych informacji w czasie przeglądu dokumentacji i przeprowadzonego wywiadu można stwierdzić, w jakim zakresie organizacja już wdrożyła i ustanowiła wymagania normy ISO 50001:2011. Najczęściej można się spotkać z sytuacją, w której ponad 50% wymagań normy jest już spełnione. Silnik systemu zarządzania energią więc istnieje i na jego bazie można budować kolejne elementy systemu zarządzania energią.

Po wdrożeniu systemu zarządzania energią, można go poddać procesowi certyfikacji na zgodność z normą ISO 50001. Tak samo jak w przypadku innych systemów zarządzania (jakością, środowiskiem, bezpieczeństwem itp.), certyfikacja SZE ma charakter dobrowolny. Certyfikacja systemu na zgodność z normą ISO 50001, poza oczywistą korzyścią w postaci zwiększenia efektywności energetycznej, obniżeniem kosztów funkcjonowania przedsiębiorstwa, poprawą wizerunku i konkurencyjności itp. w Polsce niesie za sobą jeszcze jedną korzyść – zwolnienie z obowiązku wykonywania audytu energetycznego przedsiębiorstwa raz na 4 lata, zgodnie z ustawą o efektywności energetycznej.

NAPE oferuje wsparcie w procesie przygotowania organizacji do wdrożenia Systemu Zarządzania Energią. W tym zakresie oferujemy:

  • szkolenia podnoszące świadomość w zakresie efektywnego wykorzystania energii,
  • analizę luk względem wymagań normy ISO PN ISO 50001 Systemy Zarządzania Energią – czyli wykonanie przeglądu wstępnego identyfikującego obszary spełniające wymagania oraz obszary wymagające uzupełnienia i doskonalenia wraz z propozycją i metodyką wdrożenia koniecznych działań w zakresie organizacyjnym,
  • opracowanie metodyki przeprowadzania przeglądu energetycznego,
  • przeprowadzenie przeglądu energetycznego,
  • identyfikacja miejsc znaczącego wykorzystania energii,
  • opracowanie map procesowych dla obszaru objętego wdrażaniem SZE,
  • ustalanie wskaźników wyniku energetycznego i energii bazowej oraz celów energetycznych, zadań i planów działań w zakresie zarządzania energią.

W przypadku zainteresowania ofertą NAPE w zakresie przygotowania wdrożenia SZE wg ISO 50001 prosimy o kontakt:

Marek Amrozy
mamrozy@nape.pl, nape@nape.pl
tel. 22 50 54 661


Referencje:

Poniżej przedstawiamy przykłady przedsiębiorstw przygotowanych przez NAPE S.A. do wdrożenia Systemu Zarządzania Energią zgodnie z ISO 50001:

 

Cofely EC Słupsk Spółka z o.o.

MPEC Tarnów

LPEC Lublin

PEC Suwałki

Miejska Energetyka Cieplna

Koszalin

SITS SP. Z o.o.

Fabryka Mebli Szynaka
Sp. z o.o.

 

"TMT" Sp. z o.o.

ROTR

Spółdzielnia Mleczarska

 

 

 

 

 


Kontakt:

Marek Amrozy

mamrozy@nape.pl

22 505-45-00